GSM va PLC modemli hisoblagichlar

Masofadan yigʻish nima beradi

Elektr energiyasini avtomatlashtirilgan tijorat hisobga olish tizimi (ASKUE) koʻplab hisoblagichlarning koʻrsatkichlarini bitta bazaga yigʻadi. Energiya taʼminoti tashkiloti uchun bu uyma-uy yurmasdan tez va aniq hisob-kitob, isteʼmolchi uchun esa shaffof maʼlumot va koʻrsatkichlar ustidan kamroq tortishuv demakdir.

Modem umumiy kilovatt-soatlardan tashqari tarif zonalari boʻyicha koʻrsatkichlar, kuchlanish, tok, quvvat, yuklama profili va hodisalar jurnalini — masalan, elektr taʼminoti oʻchib, qayta tiklanganini — uzatishi mumkin. Aniq maʼlumotlar toʻplami model va tizim sozlamalariga bogʻliq. Modem boʻlmasa, koʻrsatkichlar qoʻlda olinadi — buni qanday qilish hisoblagich koʻrsatkichlarini olish maqolasida yozilgan.

PLC qanday ishlaydi

PLC (Power Line Communication) — maʼlumotni elektr energiyasi oqib oʻtadigan oʻsha kuch simlari orqali uzatish. Hisoblagich modemi tarmoqqa kuchsiz yuqori chastotali signal qoʻshadi, bu signal elektr asboblarining ishlashiga xalaqit bermaydi. Signal kabellar boʻylab konsentratorgacha boradi. Konsentrator — maʼlumot yigʻish va uzatish qurilmasi (USPD), odatda transformator podstansiyasida oʻrnatiladi.

Konsentrator oʻz uchastkasidagi hisoblagichlarni navbatma-navbat soʻrab chiqadi, olingan maʼlumotni saqlaydi va serverga oʻz kanali — uyali yoki simli aloqa orqali yuboradi. Baʼzi tizimlarda hisoblagichlarning oʻzi qoʻshni asboblar signalini uzatib beradi, bu aloqa masofasini uzaytiradi.

Asosiy cheklov: PLC bitta podstansiyaning past kuchlanishli tarmogʻi doirasida ishlaydi va konsentrator oʻrnatilmagan boʻlsa, hech qanday foyda bermaydi. Ayrim uskunalarning kuchli xalaqitlari — payvandlash apparatlari, chastota oʻzgartirgichlar, sifatsiz impulsli quvvat bloklari — aloqani yomonlashtirishi mumkin. Egasi uchun PLC hisoblagich oddiy hisoblagichdan farq qilmaydi: SIM-karta kerak emas, sozlash hisob tizimi tomonida bajariladi.

GSM/GPRS qanday ishlaydi

GSM modem — aslida hisoblagich ichiga joylashtirilgan mobil terminal. Hisoblagichga yoki tashqi modulga SIM-karta qoʻyiladi va asbob uyali tarmoq orqali GPRS (2G) kanalida aloqaga chiqadi. Maʼlumot oraliq konsentratorsiz toʻgʻridan-toʻgʻri hisob tizimi serveriga ketadi.

Mobil aloqa xizmati uchun toʻlov operatorga alohida qilinadi. Metall shchit signalni susaytiradi, shuning uchun aloqa sifati yakuniy montajdan oldin tekshiriladi, kerak boʻlsa tashqi antenna shchitdan tashqariga chiqariladi. Energomera CE 308 seriyasidagi hisoblagichlar toʻplamida antenna bor.

GSM kanali ishlashi uchun odatda quyidagilar kerak:

maʼlumot uzatish xizmati yoqilgan faol SIM-karta;
oʻrnatish joyida 2G tarmogʻining ishonchli qamrovi;
kirish nuqtasi (APN) toʻgʻri sozlangan boʻlishi;
hisoblagich maʼlumot yuboradigan server manzili va porti;
asbobning hisob tizimida roʻyxatdan oʻtkazilgani.

PLC va GSM: solishtirish

Hech bir texnologiya “umuman” yaxshiroq emas: tarmogʻingiz uchastkasidagi hisob tizimi qaysi birini qoʻllab-quvvatlasa, oʻshani tanlash kerak. Asosiy farqlar jadvalda.

Mezon	PLC	GSM/GPRS
Aloqa kanali	0,4 kV kuch simlari	2G uyali tarmoq
SIM-karta	Kerak emas	Har bir asbobda kerak
Infratuzilma	Podstansiyada konsentrator (USPD)	Server va operator qamrovi
Aloqa uchun toʻlov	Hisoblagich uchun talab qilinmaydi	Bor, operatorga toʻlanadi
Masofa	Bitta podstansiya doirasida	Qamrov bor hamma joyda
Aloqaga nima xalaqit beradi	Uskunalardan tarmoq shovqini	Kuchsiz signal, metall shchit
Odatiy obyektlar	Turar joy massivlari, mahallalar, koʻp qavatli uylar	Alohida obyektlar, korxonalar, uzoq nuqtalar

PLC qayerda qulay

PLC bitta podstansiyaga koʻp hisoblagich ulangan joyda oʻzini oqlaydi: koʻp qavatli uylar, turar joy massivlari, mahallalar, bozorlar va savdo rastalari. Bitta infratuzilma yuzlab asboblarga xizmat qiladi, egasida esa SIM-karta va balans tashvishi boʻlmaydi.

Hududingizda PLC tizimi ishlasa, hududiy elektr tarmoqlari korxonasida (HETK) qaysi modellar ularning konsentratorlariga mos kelishini aniqlang. Moslik nomdagi “PLC” soʻzi bilan emas, maʼlumot almashish protokoli va konsentrator turi bilan belgilanadi, shuning uchun modelni xariddan oldin kelishib olgan maʼqul.

Texnologiyaning zaif tomonlari tarmoqning oʻziga bogʻliq. Liniya uzun boʻlsa yoki unda xalaqit manbalari koʻp boʻlsa, ayrim hisoblagichlar aloqaga beqaror chiqishi mumkin. Bunday masalalarni hisob tizimiga xizmat koʻrsatuvchi tashkilot hal qiladi: PLC kanalining sifatiga egasi deyarli taʼsir qila olmaydi.

GSM qayerda qulay

GSM modemli elektr schetchik alohida turgan yoki PLC infratuzilmasidan uzoqdagi obyektlar uchun mos: chetdagi xususiy uylar, fermer xoʻjaliklari, nasos stansiyalari, uzoqdagi ishlab chiqarish maydonlari va qurilish obyektlari. Maʼlumotni oʻz serveriga yoki dispetcherlik xonasiga olmoqchi boʻlgan korxonalar ham GSM modellarni tanlaydi.

Katalogda GSM modem transformatorli modellarda ham bor — 5 A li va 3×57,7/100 V li. Korxona kirishidagi hisob tugunlari uchun bu alohida aloqa liniyasi tortmasdan maʼlumot olishning qulay usuli.

GSM ning ham kamchiliklari bor. Aloqa operator va qamrovga bogʻliq, har bir SIM-kartani kuzatib borish kerak, ommaviy oʻrnatishda esa yuzlab SIM-karta xizmat koʻrsatishni ancha murakkablashtiradi. Shu bois zich turar joy hududlarida koʻpincha PLC tanlanadi, GSM esa alohida va uzoqdagi obyektlar uchun qoldiriladi.

Katalogdagi modellar

Quyida katalogdagi modem turi koʻrsatilgan modellar keltirilgan. Batafsil xususiyatlar har bir hisoblagich sahifasida.

PLC modemli

Bir fazali: EX18, TE71 SP-1-3, TE71 MP-1-3, DDS 28 U va 220 V li bir fazali Kaifa. Uch fazali, toʻgʻridan-toʻgʻri ulanadigan, 100 A li: TE73 SP-2-3 va EX518 U. Uch fazali, transformatorli: TE73 SP-1-3, 5 A li EX518, 5 A li DTS 541 U va DTSD 545. Hammasi PLC modemli hisoblagichlar boʻlimida jamlangan.

GSM/GPRS modemli

Uch fazali, 100 A li, toʻgʻridan-toʻgʻri ulanadigan: TE73 SG-2-3 va Energomera CE 308 S34 746. 380 V li transformatorli: CE 308 S31 533, CE 308 S31 543 va TE73 SG-1-3. Kuchlanish transformatorlari orqali hisob uchun — TE73 SG-1-0, CE 308 S31 503 va 3×57,7/100 V li EX518. Toʻplam GSM modemli hisoblagichlar boʻlimida.

Ikki kanalli va ichki modemli

Bir fazali TE71 MG-1-3 ham GSM/GPRS, ham PLC ni qoʻllab-quvvatlaydi — obyektdagi hisob tizimi oʻzgarishi mumkin boʻlsa, bu qulay. 80 A va 5 A li uch fazali Kaifa hisoblagichlarida modem ichki; u qaysi aloqa kanalidan foydalanishini menejerdan aniqlang.

Xariddan oldin nimani tekshirish kerak

Hisoblagichni hisob tizimida roʻyxatdan oʻtkazish va plombalashni hududiy elektr tarmoqlari korxonasi (HETK) bilan kelishing. Model tanlashda yordam kerak boʻlsa, qoʻngʻiroq qiling yoki Telegramʼda yozing, boshqa parametrlar haqida esa elektr hisoblagichni qanday tanlash maqolasida oʻqing.

Modemli hisoblagich olishdan oldin quyidagi savollarga javob toping:

HETK qaysi maʼlumot yigʻish tizimidan foydalanadi va unga qaysi modellar ulanadi;
podstansiyangizda PLC konsentratori bormi yoki GSM kerakmi;
shchit oʻrnatiladigan joyda uyali aloqa signali qanchalik kuchli;
maʼlumotlar qayerga boradi: HETK tizimigami yoki oʻz serveringizgami;
dispetcherlikka ulash uchun mahalliy RS-485 interfeysi kerakmi;
montajni kim bajaradi — faqat malakali elektrik.

Savol-javob

PLC modemli hisoblagichga SIM-karta kerakmi?

Yoʻq. PLC modem maʼlumotni kuch simlari orqali konsentratorga uzatadi, konsentrator esa ularni serverga oʻz kanali orqali yuboradi. SIM-karta va mobil trafik faqat GSM/GPRS modemli hisoblagichlarga kerak. PLC hisoblagich koʻrsatkichlarni haqiqatan uzatishi uchun tarmogʻingiz uchastkasida mos konsentrator ishlab turishi kerak — buni HETKda aniqlang.

GSM hisoblagich koʻrsatkichlarini telefonda koʻrsa boʻladimi?

GSM/GPRS modemli hisoblagich maʼlumotni telefonga emas, hisob tizimining serveriga yuboradi. Server HETKga tegishli boʻlsa, maʼlumotlarga kirish ularning qoidalari va xizmatlariga bogʻliq. Korxona oʻz tizimini qursa, maʼlumotni oʻz dasturiga chiqarishi mumkin. Shuning uchun xariddan oldin koʻrsatkichlar qayerga borishi kerakligini hal qiling va sozlashni mutaxassis bilan muhokama qiling.

GSM hisoblagich tarmoqni yomon ushlasa nima qilish kerak?

Metall shchit va yertoʻla signalni sezilarli susaytiradi. Aloqa darajasini yakuniy montajdan oldin tekshiring, kerak boʻlsa tashqi antennani shchitdan tashqariga chiqaring, boshqa operatorning SIM-kartasini sinab koʻring va APN sozlamalarini tekshiring. Shchitdagi barcha ishlarni malakali elektrik kuchlanish oʻchirilgan holda bajaradi. Oʻrnatish joyida 2G qamrovi umuman boʻlmasa, PLC variantini koʻrib chiqing.

Obyektda qaysi hisob tizimi boʻlishi nomaʼlum boʻlsa, nimani tanlash kerak?

Avval HETKdan u qaysi maʼlumot yigʻish tizimidan foydalanishini aniqlang. Hozircha javob boʻlmasa, bir fazali TE71 MG-1-3 ga eʼtibor bering: uning xususiyatlarida ham GSM/GPRS, ham PLC koʻrsatilgan. Uch fazali obyektlar uchun katalogda GSM/GPRS modemli va PLC modemli modellar bor — HETK tizimiga mosini tanlang, moslikni esa menejerdan aniqlang.

Aloqa uzilib qolsa, koʻrsatkichlar nima boʻladi?

Modem ishlayaptimi-yoʻqmi, hisoblagich energiyani oʻlchashda va maʼlumotlarni ichki xotirasida saqlashda davom etadi. Odatda aloqa tiklangach, hisob tizimi toʻplangan maʼlumotlarni oladi. Arxivni saqlash muddati modellarda turlicha va xususiyatlarda koʻrsatilgan. Joriy koʻrsatkichlar baribir displeyda koʻrinib turadi, shuning uchun aloqa uzilganda ularni qoʻlda olish mumkin.